Afdrukken

Zomdag 12 juli 2020 Clemenskerk Havelte ds. Aukje Westra

Inleiding op de Bijbellezingen
Hoe ziet een ideaal perceel aardappelen eruit? De aardappels groeien op de klei, er valt niet te weinig en ook niet te veel regen. De planten zijn niet aangetast door ziektes als phitophtora. Hoe ziet een ideale tuin eruit? Alles bloeit op zijn tijd, er is geen zevenblad of hagewinde te bekennen, geen slak die de hosta’s aanvreet, geen ree die jonge bloemknoppen verorbert.
Op die manier droomt Jesaja. Nog even en de Joden die weggevoerd zijn naar Babel zullen naar huis terugkeren. Doornstruiken maken plaats voor cipressen, distels voor mirtestruiken. Alles zal goed komen. Jesaja 55: 10-13
Maar zo eenvoudig is het niet, zegt Jezus. Je zaait, maar slechts een deel van het zaad zal opkomen en vrucht dragen. De aarde moet vruchtbaar zijn. 13: 1-9 Jezus leert ons: Maar je bent geen kasplantje. Je kunt heel wat cynisme, oppervlakkigheid en zorgen aan, omdat je kiemkracht hebt.

 

Bijbellezingen
Jesaja 55: 10-13 Matteüs 13: 1-9

 

Overweging
Jezus gaat zitten aan de oever van een meer. Gaan zitten is een uitdrukking die wordt gebruikt om aan te geven dat een leraar een levensles aan mensen mee wil geven. Jezus gaat zitten. Maar het wordt verschrikkelijk druk, er komt een grote massa mensen om Jezus heen staan. En niemand houdt zich aan de geen anderhalve meter afstandsregel. Jezus stapt een boot in en vaart een klein stukje van de kant. Hij kijkt naar de mensen aan de kant en ziet achter hen, in de verte, de velden. Hij vertelt een verhaal over goede, vruchtbare aarde.

 

Een zaaier ging uit zaaien, hij zaait met brede gebaren. Een beetje te royaal zou je zeggen, met een groot deel van het zaad wordt het niks. Een gedeelte van het zaad valt op de weg en wordt opgegeten door de vogels. Een ander gedeelte valt in rotsbodem en komt te snel op. Omdat het geen wortels heeft, verschroeit het in de zon. Dan is er nog het deel dat tussen de distels valt die het verstikken. Eén deel valt in vruchtbare aarde. Het komt op en vermeerdert zich. Maar ook als je op vruchtbare aarde zaait, is de oogst blijkbaar niet altijd gelijk. De ene plant brengt meer op dan de andere. Jezus legt ook helemaal niet uit waarom dat zo is. Hij zegt alleen maar dat het zo is.

 

Als je over dit verhaal nadenkt, moet je constateren dat deze zaaier zijn vak niet zo goed verstaat, hij rommelt maar wat aan. Maar wie is die zaaier eigenlijk? Denk aan Jezus in het bootje die de grote groep mensen voor zich ziet en hen levenslessen meegeeft. Hij zaait geloof, hoop en liefde. Jezus kende de woorden van Jeremia. God is als de regen, het kan niet anders dan dat je er nat van wordt. Iedereen krijgt portie moed, warmte en kracht mee. “Waar doorns stonden zullen cipressen groeien; waar distels stonden, groeit een mirteboom”. Iets wat volgens de wetten van de biologie helemaal niet kan. Cipressen en mirtenbomen groeien niet op de arme grond waar distels en doornen vrij spel hebben. Het is Bijbelse biologie, zelfs arme grond kan vruchtbaar zijn. Maar helemaal vanzelf gaat het niet. Jezus beseft dat de goede boodschap van cipressen en mirtenbomen niet bij iedereen in goede aarde valt. Van de grote groep mensen die voor hem staat zal hij niet iedereen bereiken.

 

Bij een deel van de mensen is het alsof het zaad op de weg valt. Het zijn mensen hebben last van ongeloof. De hoop die gezaaid wordt, ontkiemt niet eens. De boze is er als de kippen bij en pikt het zaadje weg. Het is gemakkelijk om cynisch te zijn en te denken dat onkruid niet vergaat. Het is moeilijk om hoopvol te zijn, om te geloven dat er uiteindelijk cipressen en mirtebomen gaan groeien. Als je zegt dat het met de wereld toch niet goed komt en het gaat verkeerd, dan kun je zeggen: zie je wel. En als het allemaal toch meevalt, kun je zeggen dat het nog komt. Je hebt altijd gelijk. Maar als je gelooft dat de meeste mensen deugen, hoeft er maar één keer iets vervelends te gebeuren en je zit ernaast. Eén martelcontainer van criminelen, bevestigt ons negatieve wereldbeeld. Zie je wel, het wordt niks met de mensheid. Het is veel moeilijker om in het goede te blijven geloven en daar ook in te willen investeren. Te geloven in hun kiemkracht en te investeren in jezelf en de samenleving. Het is gemakkelijker om cynisch te zijn over protesterende boeren en de regering die wetten moet maken, dan om met hen mee te denken en tot goed maatregelen te komen.

 

De tweede mogelijkheid is dat mensen bij de woorden van Jesaja opspringen en direct ‘Halleluja!’ roepen, zo is het. Het zaadje van de liefde ontkiemt en schiet snel op. Maar het is oppervlakkige blijdschap, oppervlakkige groei. Dat is zoiets als dat je de prins of prinses op het witte paard ontmoet en dolverliefd een relatie krijgt. Hij, zij is het helemaal. Maar in de hitte van het leven verschroeit de liefde. De ander valt tegen, is geen kunstmest waardoor jij opschiet. Je moet samen dieper spitten om je relatie vruchtbaar te laten zijn. Hetzelfde geldt voor het geloof. Halleluja, roepen we, enthousiast. Maar dan komen er tijden dat God afwezig lijkt. Hij voldoet niet aan de verwachtingen. Maar wie God zoekt, zal met zichzelf moeten onderzoeken. Er is geen Godskennis zonder zelfkennis. Het is als de boer in Brabant, je moet samen aan de slag.

 

Dan is er de derde mogelijkheid. Het zaadje valt wel, maar het zaad van distels ook. En die groeien harder dan de door jouw bedoelde planten. Ze verstikken het vertrouwen dat net gepoot is. Je wordt in beslag genomen door de drukte van alledag, waardoor je aan wezenlijke zaken niet toekomt. Jijzelf of uw kinderen of kleinkinderen hebben vast een to-do-lijstje, een lijstje met dingen die nog gedaan moeten worden. Vroeger heette dat eerst het nodige, dan het nuttige en dan het aangename. Behulpzaam om prioriteiten aan te geven, maar we kunnen door alle taken die ons wachten overwoekerd worden, we blijven maar ploeteren. Iemand stelde daarom een ontploeterlijstje op: dit ga ik voortaan niet meer doen. Gedachteloos surfen op het internet, ja zeggen tegen iedereen die iets van ons vraagt, elke week de ramen lappen. Zo houden we tijd over voor onze ontkieming.

 

Het lijkt alsof het Jezus vier soorten mensen voor zich ziet. Of dat hij het heeft vier stadia in een leerproces. Dan kun je lekker oordelen over anderen, hij of zij is zover nog niet. Maar dit symbolische verhaal van Jezus is een uitnodiging, een perspectief. Het is de bedoeling dat we ontkiemen. God heeft geloof, hoop en liefde in ons geïnvesteerd. De zegen van zijn regen keert niet vruchteloos weer. Wil de kiemkracht die je bent, gedij! Laat het zaad in vruchtbare aarde vallen. Laat je natregenen, krijg ouderdomsvlekken van de zon, ga te laat naar bed omdat je het zilveren licht van de maan wilt zien, applaudisseer ook als je kinderen vals zingen, brand je aan het vuurtje dat je stookt. Ontkiem. Je bent geen kasplantje, je kunt heel wat aan. Ieder draagt op zijn/haar manier vrucht. Als de liefde maar blijft winnen, komt het allemaal goed, zingt Daniël Lohuës.

 

https://www.youtube.com/watch?v=HMrd1gXV7iY

 

Bronnen
Rutger Bregman, De meeste mensen deugen
J. Goorhuis, De chaosmacht van de zee en Gods koninkrijk. In: De Eerste dag, Bijbels Theologische artikelen, 2017
Tom Mikkers, https://www.vrijzinniginwassenaar.nl/vruchtbare-aarde
K. Waaijman, Zaad zijn wij. In: Laat mij horen jouw stem. Zevenentachtig overwegingen.
G. Westra, De zaaier en het zaad. In: De Eerste dag, Bijbels Theologische artikelen, 2014