A- A A+

Header PKN

LITURGIE ZONDAG 10 MEI 2020 TE HAVELTE; 75 jaar VRIJHEID!!!!

 

Orgelspel
Welkom en mededelingen
Begroeting
Gebed
Jannes Westerhof over 75 jaar vrijheid
Lied of orgelspel . Suggestie: lied 708: 6 en 14 ‘Mijn schild ende betrouwen...
Bijbellezing uit Psalm 119: 1 – 16 en 73 - 80
Overdenking
Zingen lied 655: 1 – 4 ‘zing voor de Heer een nieuw gezang’
Gebed
Zegen
Orgelspel

 

Inleiding bij psalm 119 en de overdenking
Psalm 119 is alfabetisch opgebouwd. 22 strofen beginnen met de 22 letters van het alfabet. Iedere strofe bestaat uit acht verzen, die allemaal met deDienst20200510.jpgzelfde letter beginnen.
Waarom acht? Vanwege de cultus? Het grote zoenoffer werd opgedragen op de achtste dag. Indeling dienstgroepen priesters aan de hand van achttallen, etc.
Of vanwege het Loofhuttenfeest? Belangrijkste feest: men vierde de terugkeer van de ballingen. Zeven dagen feest en op de achtste dag was er een feestelijke vergadering.
Het getal acht betekende na de volheid van ‘zeven’ een nieuw begin. Besnijdenis op de achtste dag: zeven dagen zullen kinderen bij hun moeder blijven, op de achtste dag zullen jullie ze mij geven (Ex. 22: 30). NB: dit laatste is symbolisch bedoeld. Uiteraard blijven de kinderen gewoon bij hun moeder, maar ‘het geven aan God’ herinnert de moeder en vader aan dat zij niet bepalen wie of wat het kind is, maar dat het kind een unieke, heilige identiteit heeft.


Iedere strofe van psalm 119 bevat acht sleutelwoorden: aanwijzing , getuigenis, ordening, regeling, beschikking, gebod, aanspraak en toezegging. In de Nieuwe Bijbel Vertaling worden de kernwoorden anders vertaald: aanwijzing wordt ‘wet’; getuigenis = richtlijn; ordening = regels; regeling = wet; aanspraak = hoop stellen op; toezegging = belofte.
De overdenking behandelt alle acht kernwoorden. Het is een lange overdenking geworden. De hele overdenking is te lezen op de website van de kerk. Maar om de aandachtsboog komende zondagmorgen niet al te veel op te rekken zal ik me beperken tot de uitleg van een deel van de kernwoorden.
En ik doe dat aan de hand van het TV-programma ‘Boer zoekt vrouw’. In dit TV-programma is een prachtige Drentse boerin op zoek naar een geliefde. Ze verlangt naar een maatje, een soulmate, iemand waar ze zich ook lichamelijk bij thuis voelt. Helaas zit de ‘ware’ er niet bij. Hoe weet ze dat? Intuïtie! Ondanks de druk van buitenaf – Annemiek wordt door sommige mensen keihard veroordeeld en beschreven als een ijskoningin – blijft ze trouw aan haar intuïtie. Een intuïtie die moet leiden tot het vinden van de ‘ware’. Iemand waar ze zich bij thuis voelt en bij wie ze vrijheid ervaart.


Vrijheid begint op zielsniveau en dat is de basis voor samenleven in vrijheid. Maar het is wel een zoektocht die gepaard gaat met innerlijke strijd, wanhoop en verdriet.


N.B.
Ik heb geen flauw idee of Annemiek gelovig is. Misschien doe ik haar groot onrecht door over haar te vertellen.
Maar waar het mij om gaat is haar worsteling. Haar authentieke en eerlijke zoektocht naar een levensweg die bij haar past.


Nog een opmerking over het woord ‘vernederen’ in o.a. psalm 119: 75 ‘en U vernederde mij in uw trouw’.
Bedoeld wordt: bukken, buigen uit respect en verwondering. Mystieke ervaring. God is een verheven macht die niet vernedert, maar verheft. En daar wil de psalmist voor bukken of buigen. Uit respect en verwondering. Omdat God hem hulde brengt.
De NBV-vertaling kiest wel vaker voor nogal orthodoxe vertalingen. De mensvriendelijker vertalingen, die m.i. recht doen aan de context, zijn te vinden bij o.a. Martin Buber, Kees Waaijman en Pieter Oussoren (Naardense Bijbel)

 

Overdenking over vrijheid, psalm 119, Annemiek van Boer zoekt vrouw en psalmenkenner Kees Waaijman!

 

Wat is vrijheid?
Wat is 75 jaar vrijheid?
Ik ga u verder niet vertellen over de oorlog en de nasleep ervan. Daar is al heel veel aandacht aan besteed. En terecht! Dat moet elk jaar weer.
Maar ik wil vandaag proberen te verwoorden wat ‘vrijheid’ nú betekent. Het is eigenlijk een overdenking voor mijn kinderen en over de generatie van mijn kinderen en hun geliefden. Vier twintigers en twee dertigers.
Ik ga proberen aan hen uit te leggen wat vrijheid is aan de hand van het populaire programma ‘Boer zoekt vrouw’. En richt me daarbij op Annemiek. Eén van de boeren die meedoet aan het programma.
Annemiek is een prachtige dame uit Drenthe. Opgegroeid op een melkveebedrijf van haar ouders en Annemiek heeft ook boerenbloed. Ze houdt van het bedrijf, ze houdt van het werk met koeien. En als hobby heeft/ houdt ze paarden. Annemiek is een schoonheid. Een prachtig gezicht en een sterk lijf. Het boerenwerk heeft haar pezig gemaakt.
Maar een goed bedrijf, werk waar ze zich prettig bij voelt en vriendinnen om zich heen geeft nog niet de voldoening waar ze intuïtief naar op zoek is. Annemiek is op zoek naar een geliefde. Ik gebruik het woord ‘intuïtief’ omdat het verwijst naar een gebied diep in de mens wat we nooit onder controle krijgen, maar dat wel greep op ons doen en laten heeft.
Annemiek zoekt naar een partner, een maatje, een soulmate. Haar intuïtie geeft dat haar in: ga op zoek naar een partner! En daarbij neemt ze grote risico’s. Ze doet namelijk mee aan het programma ‘Boer zoekt vrouw’’ en miljoenen Nederlanders kijken mee terwijl Annemiek zich begeeft op het liefdespad. Ik zou dit zelf niet willen. En ik vraag me af of Annemiek het allemaal wel zo leuk vindt, maar ze is bereid om grote risico’s te nemen. Waarom neemt ze het risico en waarom verschuilt ze zich niet tussen haar koeien en paarden? Antwoord: dat laatste lukt haar niet. Er zijn sterkere krachten in het spel.
En nu stap ik even over op de religieuze taal van psalm 119: God nodigt ons uit om het leven te leven. God nodigt ons uit om een levensweg in te slaan. Het is een heilige uitnodiging waarbij het hart, de nieren, de maag, hormonen, het hele lijf en ook het verstand bij betrokken worden. Het verstand kan waarschuwen voor risico’s, maar het hart en het hele gestel spreken een andere taal. Dit is het terrein van het geloof. ‘Verberg jezelf niet in het werk en de koeien, maar laat jezelf zien en ga op reis!’ is de boodschap die Annemiek ervaart. En ze luistert ernaar.
Dat is een heilige aanwijzing. Vanuit de diepte van het bestaan.


Waarom volgt Annemiek deze heilige, maar ook lastige aanwijzing? Omdat ze om zich heen heeft gezien dat dit bij de levensweg hoort. Zij is zelf voortgekomen uit twee mensen die op weg gingen en elkaar vonden in de liefde. Haar ouders, haar grootouders en wij allemaal getuigen hiervan.
En ook de Bijbel staat vol met getuigenissen van een God die ons uitnodigt om te leven. Het begint al met Eva en Adam die ‘gedwongen’ worden om het ‘paradijs’ achter zich te laten en zich een weg te banen in een risicovolle en onoverzichtelijke wereld.
De Israëlieten worden ‘opgeroepen’ zich te bevrijden uit het slavenbestaan in Egypte. Ze worden ‘gedwongen’ om op zoek te gaan naar het beloofde land. Een zoektocht van veertig jaar. Dat wil zeggen: een levenslange zoektocht. Door een harde en meedogenloze wereld, waar gelukkig af en toe ook paradijselijke oases opduiken.
Het leven van Jezus is één lange getuigenis van een bestaan dat in het teken stond van de uitnodiging van God om voluit te leven. Te leven zonder verlammingen, zonder gebreken. Het hele bestaan van Jezus getuigt van een God die mensen oproept om niet langer gebukt te gaan onder vooroordelen van anderen.


Het derde kernwoord in Psalm 119 is Ordening/ ordeningen.
Achter dit woord gaat een rijke gevoelswaarde schuil. In de psalm betekent het: zich indringend met iemand bezig houden, zich om iemand bekommeren, onderzoeken, keuren, betrouwbaar achten, een opdracht geven.
Dit is wat er in ‘Boer zoekt vrouw’ gebeurt. Laat drie jonge mannen vijf dagen lang bij Annemiek logeren en dan moet je je wel indringend met elkaar bezig houden, onderzoeken, keuren en betrouwbaar of onbetrouwbaar achten. En door elkaar te toetsen en te keuren kan er orde op zaken worden gesteld. De vraag voor Annemiek is: met wie van deze mannen (of vrouw) krijg ik mijn leven op orde? Een leven waarin liefde en werk samengaan.
Weer even een uitstapje naar psalm 119: God houdt zich indringend met ons bezig, bekommert zich om ons. Toetst ons. Roept ons tot de orde. God probeert ons in orde te maken voor de heilige opdracht die het leven is.


Het vierde kernwoord in psalm 119 is: Regelingen.
Annemiek is boerin. Samen met haar vader runt ze het melkveebedrijf. boeren maken onderdeel uit van de samenleving. Dat ervaren boeren momenteel tot op het bot. De stikstofproblematiek raakt hen diep. Stikstof, methaan, ammoniak, CO2 verstikken het leven op aarde als er overdadig veel van vrijkomt. Het is onze gezamenlijke opdracht om de omgang met de aarde en het samenleven met elkaar goed te regelen. Daar heb je regelingen voor nodig.
Wat ook geregeld moet worden met een eventuele partner is: blijft de boerderij het bezit van Annemiek of krijgt de partner ook een aandeel?
God zet ons aan om ‘heilige regelingen’ te bedenken waarbinnen het samenleven kan opbloeien. Waar zowel mens en natuur van opbloeien. En rijk en arm, man en vrouw, jong en oud. En dan ben ik gelijk al bij het vijfde kernwoord aangeland: beschikkingen. Hoe schik, hoe orden je een samenleven zodanig dat zowel mens als natuur ervan opbloeien? Daar zijn o.a. eerlijke en rechtvaardige wetten voor nodig. En ook eerlijke en rechtvaardige rechters.


Het zesde kernwoord is ‘Geboden’.
Het woord ‘gebod’ in de Bijbel heeft niets te maken met een ‘bevel’. Deze term mag niet verstaan worden als ‘Befehl ist Befehl!’
Het woord ‘gebod’ heeft onze vrijheid op het oog. Het heeft meer het karakter van een aanwijzing, van een richtingaanwijzer.
Annemiek is niet helemaal vrij tijdens haar werk en in haar vrije tijd als haar hart ingeeft op zoek te gaan naar een geliefde. Het gemis van een geliefde kan het plezier in het werk en het contact met vriendinnen ondermijnen. de aanwijzing – het gebod – is: ga op zoek naar....!
Annemiek voelt zich als ondernemer niet vrij als ze door de samenleving voortdurend aangesproken wordt de vervuiling die een melkveebedrijf met zich meebrengt. De opdracht als samenleving en als agrarische sector is: creëer financieel gezonde boerenbedrijven die ook duurzaam zijn. Die zoektocht geeft vrijheid.
Momenteel gebiedt de overheid ons om afstand te houden. Het doel van dit gebod heeft als doel onze vrijheid: de bewegingsvrijheid zoals we die gewend waren. Het kabinet heeft dit niet als bevel uitgevaardigd, maar doet een beroep op onze verantwoordelijkheid en wilskracht: Hou vol!


Nog twee kernwoorden te gaan: aanspraak!
Een eenzaam leven is een leven zonder echt aangesproken te zijn. Ons diepste wezen vindt geen aanspraak.
De drie mannelijke logées van Annemiek spraken haar niet aan tot in haar diepste wezen. Eentje kwam dichtbij, maar ook hij werd naar huis gestuurd. Pijnlijk voor zowel hem als Annemiek. Maar het moest. Van wie? Intuïtie. Of als ik het religieus formuleer: vanuit een heilig besef. En Annemiek luisterde ernaar. Ik vind het knap van haar. Ze vertrouwde op haar intuïtie, omdat die haar uiteindelijk brengt waar ze kan opbloeien.
Als gelovigen zeggen: ik vertrouw op God hebben ze dit doel voor ogen. Het is een aanspraak die ons wakker schudt en op reis doet gaan naar een samenleven waar we kunnen opbloeien.
Het negende kernwoord sluit hierbij aan: toezegging – aanzegging – zegging!
Als iemand je aanspreekt tot in je diepste wezen dan durf je jezelf ook te laten zien. Dan word je zelf ook zichtbaar, iemand anders kan jou aan het licht brengen. Iemand anders kan jou verhelderen. Wie dat zal zijn voor Annemiek?
God wendt zich tot ons om ons te bemoedigen! God toont een diep respect voor ons: voor ons diepste gevoel, voor ons diepste wezen, voor onze werkelijke identiteit. Dat wil God aan het licht brengen. Pas dan voelen wij ons vrij.
Vrijheid is een zoektocht. Annemiek vroeg zich af of ze wel klaar is voor een relatie. Of dit is wat ze wil, of ze het allemaal nog wel leuk vindt én of ze zichzelf nog wel leuk vindt. De zoektocht naar vrijheid geeft niet altijd een feestelijk gevoel. Vrijheid ‘dwingt’ ons om af een toe pijnlijke keuzen te maken. Maar Gods vrijheid heeft een bloeiende samenleving en een bloeiende natuur voor ogen: het beloofde land. Voor ons allemaal.


Amen.