A- A A+

Header PKN

Zondag 7 april 2019 Kerkdienst met ds. Aukje Westra

 

Inleiding
Vandaag goed nieuws uit Beilen. Aan het Nassau College aldaar werkt de beste leraar Nederlands van Nederland en Vlaanderen. Mattijs Lips heet hij. Jongeren lezen steeds minder, maar dankzij Lips zitten ze in midden Drenthe weer met hun neus in de boeken. Hoe hij dat doet? Een jongen die gek is van fietsen laat hij een boek lezen over de Mont Ventoux. Het verslag van de leerling is een interview met een fietsheld. Een meisje met anorexia leest een boek van iemand die deze ziekte overwonnen heeft en schrijft een essay met tips. Zijn geheim? Leerlingen zien en aandacht geven. Vandaag is het de vijfde zondag in de 40dagentijd, zondag Judica. Doe recht! We onderzoeken wat dat van ons vraagt, leidinggeven en mensen tot hun recht laten komen.

 

 

Voorbereiding op de Bijbellezingen
Hoe word je een goede automonteur? Je gaat naar het Deltioncollege, haalt je diploma en je leert het vak in de praktijk. Hoe weten we of onze huisarts of specialist betrouwbaar is? We willen toch graag de juiste medicijnen voorgeschreven krijgen. Artsen moeten lang studeren en heel veel praktijkervaring opdoen. Hun diploma en allerlei voorschriften garanderen zorgvuldigheid. Maar hoe word je een goede leider? Kijk eens naar onze politici, veel van hen hebben rechten gestudeerd. Maar Geert Wilders bijvoorbeeld begon op de Mavo en deed de opleiding Sociale Verzekeringen. Jesse Klaver begon op het VMBO en deed de HBO-opleiding Sociaal Werk en Europese politiek. Wat zeggen diploma’s over wat voor leider je bent?
Wat heb je nodig om een goede moeder of vader te worden? Wat heb je nodig om een leider te worden recht doet? Over leiderschap discussiëren de bestuurders van het volk Israël met Jezus. Ze vragen zich af waar Jezus het lef vandaan haalt om het volk toe te spreken en de weg te wijzen. Wat is zijn bevoegdheid, waar zijn z’n diploma’s? Jezus beantwoordt hun vraag met een wedervraag en een verhaal. Er was eens een druiventeler die op reis ging. Hij verpachtte zijn land en stuurde geregeld rentmeesters om de pacht te innen. Dat loopt niet goed af. Een verhaal over slecht leiderschap. We luisteren naar Leo Timmerman. Hij leest voor ons voor uit Lucas 20: 1-19.

 

Bijbellezing Lucas 20: 1-19

 

Overweging
Jezus vertelt over een druiventeler met een wijngaard. Hij gaat op reis en verpacht de wijngaard. De pachters moeten zorgen voor de wijngaard, maar ze zijn de eigenaar niet. Ze blijven pachters. Een deel van de oogst is bestemd voor de eigenaar. Maar als knechten van de eigenaar dat deel komen halen, ranselen ze hem af en sturen hem met lege handen terug. En zo ook de tweede en de derde knecht. De eigenaar is ten einde raad en besluit zijn eigen kind te sturen. Hij gaat ervan uit dat ze voor hem wel ontzag zullen hebben. Maar het loopt anders, de wijnboeren zien hun kans schoon om de wijngaard zelf in handen te krijgen en vermoorden hem. Dan komt de eigenaar zelf, doodt de wijnbouwers en geeft de wijngaard aan anderen. De mensen op het tempelplein zijn ontzet: “Dit mag nooit gebeuren!

 

Het is belangrijk om te weten tot wie Jezus zich richt. Hij heeft het niet tegen de grote groep mensen om hem heen, maar tegen de leidinggevenden, de bestuurders, hogepriesters en oudsten. Het gesprek is namelijk begonnen met een vraag van hun kant. Ze vroegen Jezus: Waar haal jij je gezag vandaan? Wie heeft jou de bevoegdheid gegeven? Het is goed dat ze hem dit vragen. Er zijn zoveel kwakzalvers die zeggen dat ze mensen beter kunnen maken. Er zijn zoveel goeroes die menen te weten wat God wil. Kom op, Jezus, waar haal jij de mosterd, waar haal jij je wijsheid vandaan?

 

Jezus stelt een wedervraag: “Wat denk je, van wie heeft Johannes, mijn voorganger, zijn opdracht gekregen?” De beleidsmakers komen er niet uit, bij het ene antwoord gaan mensen hen vermoorden, bij het andere antwoord zal Jezus zeggen: Maar waarom heb je hem dan niet geloofd? Ze antwoordden dat ze het niet weten. Dus zegt Jezus ook niet wie hem de opdracht heeft gegeven. En dan vertelt hij dit verhaal waarmee hij hen een spiegel voorhoudt. De strekking is: Aan hoe je met anderen omgaat, zie je wie een goede leider is en wie niet.

 

Gezag is wat anders dan macht, die boodschap splitst Jezus de bestuurders in hun maag. Je diploma’s of je positie zeggen nog niks over je leiderschap. Aan de vruchten herken je de geest. Leiders moeten laten zien waar hun hart zit. Gewone Israëlieten moesten een tiende deel van wat ze verdienden afdragen aan de tempel, een soort belastingen. De tempelelite plaatste zichzelf boven de wet en betaalt niks. Het waren notoire belastingontduikers. Daarmee maakten ze zichzelf ongeloofwaardig en ondermijnden ze de samenleving. Ze ontketenden een golf van hebzucht. “Als zij niks geven, doe ik het ook niet.”

 

De bestuurders beseffen hoe gevaarlijk het is wat Jezus zegt. Als het volk doorkrijgt dat zij zich asociaal gedragen, worden ze gelyncht. Maar in plaats van hun gedrag te veranderen, proberen ze de klokkenluider uit te schakelen. Maar dat zal hen duur komen te staan. De profeet is een ‘hoeksteen’ die ferm blijft in zijn boodschap. De bestuurders graven daarmee hun eigen graf. God zal hen de macht ontnemen. De eigenaar van de wijngaard doodt de pachters. Een wreed einde. Ik lees het zo, kwaad straft uiteindelijk zichzelf, machtswellustelingen komen vroeg of laat ten val. Kijk naar de verkiezingen in Turkije, de macht van Erdogan wankelt. Maar soms duurt het wel erg lang en vallen er veel slachtoffers, denk aan wat president Maduro Venezuela aan doet.

 

Ik maak de overstap naar het heden. Wat is leiderschap? Hoe het niet moet, horen we in de gelijkenis. Maar hoe moet het wel? Wanneer ben je een goed leider? En denk niet dat alleen leden van de Tweede Kamer leidinggeven of alleen burgemeester of directeuren. Iedereen geeft op zijn tijd leiding, thuis, aan het gezin. Of als secretaris van de biljartclub. Of, nog dichterbij, we geven leiding aan onszelf. Moeilijker is er niet.

 

Om de wereld vooruit te helpen moet je een visie hebben. Je moet ergens in geloven, je moet ergens voor staan. Dat is wat Jezus vertelt met de gelijkenis. Jij bent niet de eigenaar van de wijngaard, je staat in dienst van het grotere geheel. Een visie is iets wat je kunt zien. De beste of de grootste worden is geen visie. Jezus heeft een visie een visioen, hij verwijst steeds naar het Koninkrijk van God. Hij strijdt voor recht en vrede en ziet dat concreet voor zich. Minder armoede, betere rechtspraak, gelijke kansen voor iedereen.

 

Een visie inspireert en dankzij een visie krijg je mensen mee. Niet voor niets adverteren bedrijven met slogans die een ideaal uitdrukken. Nuon luistert, Apple: Think different, denk anders. Niemand wordt enthousiast als je op een verjaardagsfeestje vertelt dat je die dag voor de zoveelste keer de ramen hebt gelapt en de was hebt gedaan. Dat verandert als je zegt dat je gewerkt hebt aan het welzijn van jezelf en anderen. Want een opgeruimde, schone omgeving zijn mensen gelukkiger. Werk vanuit een ideaal, daar knap je zelf van op én de wereld ook. Zo krijg je mensen in jouw wijngaardje mee. En als je niet goed weet waar jouw visie is, waar jij in gelooft, vraag het dan aan anderen. De docent in Beilen vroeg aan zijn leerlingen of ze hem wilden typeren. Zij zeiden: U bent net een fietsversnelling. Als een leerling zich niet meer uitgedaagd voelt, zet hij ze in een hogere versnelling. Hij komt met een nieuwe uitdaging.

 

Dat bedoelt Jezus als hij zegt dat de pachters niet de eigenaar zijn van de wijngaard. Ze staan in dienst van de eigenaar, in dienst van God, oorsprong van het goede. Alleen zijn zij dat totaal vergeten. Ze kenden de boodschap van het Leger des Heils blijkbaar niet: ‘Het gaat om mensen.’ Het gaat uiteindelijk niet om de opbrengst va de wijngaard, de druiven, maar om het grotere goed, ook als het om druiven gaat. Het plezier dat je mensen brengt met een fles wijn. En dat plezier moet je ook tijdens het productieproces te zien zijn. Anders worden het stinkdruiven, zoals de profeet Jesaja zegt. Het gaat om mensen, vindt ook Mattijs Lips, de leraar Nederlands. Hij zegt dat leerlingen net planten zijn, ze hebben zon en water nodig, aandacht en vertrouwen. Ook als je stofzuigers of lampen verkoopt of in het bestuur van de tempel zit. Het mooie is dat die aanpak uiteindelijk ook financieel het meeste rendement oplevert. Stel je staat met je chef in de lift en zij is alleen maar met haar telefoon bezig. Dat heeft een negatieve weerslag op het werk. Wie gezien wordt, levert betere prestaties.

 

Besef wel dat een visie, een geloof, offers vraagt. Denk aan de leraar Nederlands in Beilen. Hij kan niet zomaar met een methode aan de gang, maar moet steeds nieuw materiaal ontwikkelen. Dat kost tijd en energie, maar levert veel voldoening op. Denk aan Jezus. De uitputtende confrontatie met de bestuurders van stad en land. Hij steelt de harten van mensen, maar krijgt ook busladingen kritiek over zich heen. Uiteindelijk kost het hem zelfs zijn leven. Leiderschap brengt lijden met zich mee.

 

Ach, leiders zijn een gemakkelijk mikpunt. Vanuit je veilige woonkamer is het gemakkelijk schelden op anderen. Een bekende leiderschapstrainer heeft er maar één antwoord op: Word de leider die je zelf wilt hebben. Wat hebt u liever, dat mensen achter uw rug om over u klagen of dat ze u rechtstreeks aanspreken? Doe dat dan ook zelf. Wilt u belangstelling? Toon die dan zelf, leef u in in anderen, ook als het de burgemeester of een voorzitter is. Dat zijn namelijk ook mensen. Jezus zegt: Wat jij wilt dat anderen doen, doe dat zelf. Word de leider die je zelf wilt hebben.

 

En de beste mens om leiderschap op te oefenen bent u zelf. Wees voor u zelf de leider die u zou willen hebben. U vindt het belangrijk dat een ander u niet te streng afrekent op uw fouten? Begin bij u zelf. U bent blij met het succes van anderen? Wees blij met wat u kunt! U wilt anderen stimuleren? Stimuleer u zelf en wees zo een voorbeeld voor anderen. Geef liefdevol leiding aan uzelf. Waarom denkt U dat Jezus het volhield? Omdat de eigenaar van de wijngaard waarin hij werkte, hem liefdevol leidinggaf. Amen.

 

Bronnen
https://www.mt.nl/leiderschap/managementdenkers/simon-sinek-een-leider-moet-een-helper-zijn/89383