A- A A+

Header PKN

Viering 20 augustus 2017 met als thema: Ritme in je leven.
M.m.v. Djembé-groep o.l.v. Paul Luttje. Voorganger: Ds. V. Top


Een overdenking in drie delen.


Het ritme van een zeeman
Mijn oudere broer Henk heeft in zijn jongere jaren als stuurman gevaren op de groothandelsvaart, zoals dat officieel heette. Bij de Nedlloyd en later bij Seatrade. Een stuurman is verantwoordelijk voor de koers, de route van het schip. En hij is o.a. verantwoordelijk voor het juist stuwen van de lading. Een schip moet wel in evenwicht blijven. En hij onderhield contacten met de rederij en de verladingskantoren in de diverse havens.


Het gebeurde regelmatig dat ze met hun schip vanuit het Midden-Oosten kwamen en hun lading moesten lossen in de West-Europese havens: dat begon dan in Le Havre, vervolgens werd Londen aangedaan, en dan volgden Antwerpen, Rotterdam, Amsterdam, Bremen, Hamburg en een aantal Scandinavische havensteden. Maar zodra er lading was gelost werd er ook weer nieuwe lading aan boord genomen. Dus in elke havenstad was het lossen en laden. En vervolgens zo snel mogelijk door naar de volgende haven. Die tocht langs de havens in Noordwest-Europa was hard werken. Lange dagen. En mijn broer keek er dan naar uit als ze weer een lange reis moesten maken naar bijvoorbeeld Amerika. Dan waren ze een kleine week onderweg op de Atlantische Oceaan. Lekker rustig. Met gewone werkdagen. En dan aan het einde van zo’n werkdag ging hij achter op het schip zitten. Met z’n pijp en een pilsje in de hand. Uitkijken over die immense oceaan. Een sterrenhemel boven zich. En onder zich voelde en hoorde hij het rustige brommen van de scheepsmotor. Een rustgevend gevoel. Mijn broer ontspande zich dan.
Varen had een ritme: als de in een snel tempo een aantal havensteden moesten aandoen was het razend druk. Als ze vervolgens weer een lange toch maakten was het weer een aantal dagen rustig en ontspannen. Het leven aan boord van het schip had aldus een soort ritme; een soort eb en vloed. En dat was goed. Na de inspanning de ontspanning, na de ontspanning de inspanning. Een goed ritme.


Een aantal van u zijn geboren op een boerderij en hebben zelf een boerderij gehad. Op een boerderij is er ook een ritme. De oogstperiode was druk, maar in de winter kon het rustig zijn en was het een tijd van ontspannen.
Dat gold ook voor een huishouden: ook een huishouding heeft een ritme: het opstaan en je klaarmaken voor een werkdag is druk. Net zoals het einde van een werkdag: eten koken, het gezin kwam thuis, kinderen naar bed. Wellicht overdag tijd voor een rustig moment en ’s avonds kon de rust ook neerdalen in het huis.


Spanning en ontspanning in een bedrijf:
In een boerenbedrijf of in een ander bedrijf kan ook een zakelijk ritme zitten. Ik heb hier al diverse verhalen gehoord van mensen die bijvoorbeeld in de jaren vijftig en zestig voor de beslissing stonden om het paard te verruilen voor een trekker. Het handmatig melken te verruilen voor een melkmachine, een loopstal bouwen. Grote en ingrijpende investeringen. Waar lang over gepraat en nagedacht moest worden. Het betekende nogal wat om zeen dergelijke stap te maken. Niet alleen financieel, maar ook mentaal. Daar moest je je op klaardenken.
Ook zo’n besluit nemen is een soort ritme: een ingrijpende zakelijk beslissing nemen is spannend. Je ligt er ’s nachts weleens wakker van. En je vraagt je af: is het wel goed dat ik dit doe? En als dan zo’n trekker op het erf verschijnt de spanning: blijft ie het wel doen. Heb ik wel de goede gekocht? Maar als je dan met zo’n nieuwe machine of met zo’n nieuwe loopstal gaat werken en het loopt komt de rust en de ontspanning weer: en hopelijk ook de voldoening. Spanning en ontspanning in een bedrijf. Ik hoorde het verhaal van twee broers die een kleine garage hadden met een benzinepomp en op een dag het aanbod kregen om een veel grotere garage over te nemen in een andere plaats. Een zaak met veel personeel. Daar moesten ze eerst goed over nadenken. Spannend. Maar toen de stap eenmaal gezet was, geen spijt.

 

Deel 2: Jezus en zijn ritme
In het bijbelboek Marcus staat het mooi beschreven: Jezus die voor dag en dauw opstaat. Voordat de leerlingen wakker zijn staat Jezus op en zoekt vervolgens een rustige en eenzame plek op. Om te bidden. Om te ervaren wat God hem influistert. Vaak een afgelegen plek op een heuvel of ergens in de bergen. Hoe lang Jezus dat deed is moeilijk te zeggen: een half uur tot een uur? Elke dag? Of bleef hij af en toe ook een hele dag weg of zelfs een hele nacht? Jezus zocht de rust en afzondering op. Hij had dat nodig. Om tot rust te komen. Maar ook om weer in evenwicht te komen.
Jezus had deze momenten van afzondering en inkeer nodig. Want hij had een druk en hectisch leven. Denk maar aan de momenten dat hij omringd wordt door honderden en zelfs duizenden mensen. Iedereen wil iets van Hem, iedereen vindt iets van Hem. Telkens weer moest hij uitleggen wat zijn bedoeling was, telkens weer moest hij de goede boodschap uitleggen. Op plaatsen d e niet altijd even leuk waren: Jezus trok immers veel met mensen op die verdacht waren: zieken, corrupte belastingambtenaren, vrouwen die hun man verloren waren of soms meerder mannen en daarom met de nek werden aangekeken. Jezus trok met Samaritanen op. De derderangsburgers van Israël. Het was alsof God Jezus telkens weer over een soort grens duwde. God dwong Jezus telkens weer om zijn grenzen te verleggen. Ga maar eens in dat huis binnen, maak eens een praatje met die vrouw, ga maar eens naar dat afgelegen berggebied waar de gekken als een soort dieren onderdak hadden gevonden. Ik vermoed dat het ook bij Jezus veel spanning heeft opgeroepen. Want hij wist ook van de negatieve commentaren. Die waren nogal eens vernietigend. Toch deed Jezus het: vanuit een innerlijke overtuiging.

Voortdurend op je tenen lopen kan niemand. Ook Jezus niet. En daarom zocht hij regelmatig de rust en de afzondering op. Om weer in het reine te komen met zichzelf. Om weer in evenwicht te komen. Met zichzelf, met God, met de medemens. God hielp hem daarbij. Jezus zocht de rust en afzondering op om zich innerlijk op te laden en zich innerlijk bij te laten sturen. Let wel, daarvoor had hij ook al een intensieve scholing gehad bij de Farizeeën. Je moet er ook in begeleid worden.
God stimuleerde Jezus om met mensen op te trekken die aan de rand van de samenleving stonden. Dat was spannend en kostte hem ook energie. God dwong Jezus op reis te gaan: naar Samaritaans en vijandig gebied. Naar Jeruzalem, waar Jezus opgepakt werd. God dwong Jezus wegen in te slaan die onbekend waren voor Hem, die spannend waren.
Maar tegelijkertijd hielp God Jezus ook om rust te vinden, rust, om weer in evenwicht te komen. Dus God laat eigenlijk twee gezichten zien: God roept ons op af en toe dingen te doen die we niet altijd even prettig vinden. Activiteiten die ons uit onze comfortzone halen, maar God helpt ook om rust te vinden en evenwicht. Spanning en ontspanning; eb en vloed.


Deel 3: God die beschermt?
Er is iets interessants aan de hand in de theologie, en dat zie je ook terug in Bijbelvertalingen.
Er is een groep gelovigen die God als almachtig beschouwt. En als je nou maar op de goede manier gelooft en heel vroom bent dan zorgt God ervoor dat het je goed gaat. Als je met tegenslagen te maken krijgt dan wordt dat toch beschouwt als een straf van God.
Ik geloof niet in deze theologie, ik geloof niet in zo’n God. Ik vind het een gevaarlijke theologie. Je maakt mensen bang, want iedereen krijgt met tegenslagen te maken. Een groot schuldgevoel kan het gevolg zijn. In de Bijbel in gewone taal zie je deze theologie terug. Lees psalm 116. De Heer beschermt mensen die bij hem horen. Ja, Hij heeft me gered van de dood. Hij beschermt iedereen die zwak is. De Heer luistert naar mij, als ik om hulp roep. Dit soort teksten kan de indruk wekken dat gelovigen van God een soort garantie krijgen op voorspoed en geluk. Immers God helpt onmiddellijk als het je tegenzit. God als een supervader en supermoeder.
Pieter Oussoren heeft gepoogd in zijn vertaling de Hebreeuwse tekst zo letterlijk mogelijk te vertalen. En kijk maar eens naar de wijze waarop hij psalm 116 vertaalt. Ik begin bij vers 5:
Genadig is de Ene en rechtvaardig
Onze God, is vol ontferming
Weerlozen wil de Ene bewaren
ik kon niets meer: Hij bracht mij bevrijding.
Keer nu, mijn ziel, terug tot je plaats van rust, want de Ene heeft het voor je volbracht.
Ja gij hebt mijn ziel ontzet uit de dood.


In mijn woorden: God ondersteunt ons innerlijk, onze ziel. Ook in moeilijke en loodzware situaties kunnen mensen aan God steun en kracht ontlenen. Innerlijke, mentale kracht. Dat wordt bedoeld met ‘God redt’. Want ook een gelovige krijgt geen garantie op een voorspoedig en welvarend bestaan. Iedereen krijgt met ernstige tegenslagen te maken.

 

Geloven is weten en accepteren dat het leven een ritme heeft. Is ervaren dat het leven meerdere ritmes heeft: een zakelijk ritme, een emotioneel ritme, een waak en slaapritme.
Leven is inspannen en ontspannen. En ontspannen en inspannen. Leven is comfort en challenge. God helpt je om hier een gezond ritme in te ontwikkelen. Opdat we kunnen uitgroeien tot energieke en evenwichtige mensen die overeind blijven in goede en slechte tijden.
Amen.

 

Kyriëgebed
Goede God,
Schepper van liefde en leven
Schepper van kleur en ritme
Vanaf het begin was de aarde woest en leeg
Altijd is de aarde woest, leeg en duister geweest
Tenzij U samen met ons
en wij samen met U
licht scheppen in de duisternis
U heeft het licht in het leven geroepen
om alles wat donker is te overwinnen
U heeft ons in het leven geroepen
om samen met U alles wat woest en ledig is de overwinnen
In de wetenschap dat woestheid en leegheid ons altijd zullen omgeven


Goede God,
Schepper van liefde en leven
Schepper van kleur en ritme
help ons te onderscheiden
help ons in onze zoektocht naar wijsheid en inzicht
Help ons nieuwsgierig te zijn
naar de oorzaken van boosheid en terreur
Inspireer ons oplossingen te zoeken
die mensen dichter bij elkaar brengen
Inspireer ons bruggen te bouwen
tussen continenten
tussen religies
tussen rijk en arm
tussen conservatief en progressief
tussen boosheid en welwillendheid

 

Goede God,
Schepper van liefde en leven, Schepper van kleur en ritme
schijn met Uw licht in onze harten, en onze ogen, onze oren, onze hoofden
en in onze ziel.
Amen


Slotgebed
Goede God,
Schepper van liefde en leven
Schepper van kleur en ritme


Er is een tijd van hard werken en een tijd om te ontspannen
Er is een tijd van investeren en grote stappen zetten
en er is een tijd van consolideren

 

Er is een tijd van argeloosheid en genieten
en helaas zijn er ook tijden van ontreddering en grote spanning
Er is een tijd van omhelzen en vasthouden
maar ook van loslaten, voor altijd

 

Er is een tijd van opbouwen, van opbloeien
maar ook een tijd van verliezen, van afbreken


Er is een tijd van naarstig zoeken naar U en naar onszelf
En er is een tijd van rustig kabbelen


Goede God,
Schepper van liefde en leven
Schepper van kleur en ritme


Inspireer ons en leer ons een eigen uniek ritme te vinden
het ritme dat bij ons past
en laten we daarbij niet teveel op anderen letten
Een ritme dat gezond is, dat evenwicht geeft en voldoening
Een ritme dat past bij onze aanleg en talenten
En wat net zo belangrijk is:
Leer ons het ritme van de ander te kennen en te waarderen
Daar worden we zelf beter van en de ander ook.

 

Goede God,
Schepper van liefde en leven
Schepper van kleur en ritme
Ontferm U over ons
Alle uren en dagen van ons leven
Amen